Uitgelicht

Gouden tip voor Urgenda: verleg focus naar gemeenten

Urgenda, een burgerbeweging die de verduurzaming van Nederland wil versnellen, zette in 2015 een geniale move. Ze klaagden de Nederlandse Staat aan. Ze eiste dat ”de uitstoot van broeikasgassen met 25 procent beperkt is per eind 2020 ten opzichte van het jaar 1990”. Dit was eigenlijk nog een zwakke eis, want ooit stelde de Nederlandse overheid zelf voor om 30% te reduceren in 2020 [Regeerakkoord Balkenende IV]. Maar daar was ze vanaf gestapt. Hoe dichter de deadline nadert, hoe harder immers de neiging tot uitstellen. Net huiswerk.

Door Urgenda / Chantal Bekker

The rest is history. De rechter maakte gehakt van werkelijk ieder argument dat de Staat aanvoer in de zaak. En: de Staat moest gelijk uitvoering geven aan de uitspraak: het realiseren van 25% uitstootreductie per eind 2020.

Dat vond de Staat niet leuk, waarop ze in hoger beroep ging. Ook dit hoger beroep verloor ze. Rechter Marie-Anne Tan schreef: ”Klimaatverandering is een „reëel” en „ernstig” gevaar waartegen burgers moeten worden beschermd. En juist de staat is verplicht om deze bescherming te bieden”. Geen speld tussen te krijgen.

Maar nu komt het. De Staat deed vrijwel niets. Het negeerde de uitspraken en nam een afwachtende houding in. Alleen kolencentrale Hemweg in Amsterdam zal sluiten door de uitspraak. Dat is (veel) te weinig om te voldoen aan het vonnis. Het gevolg is niet zonder verrassing: zowel de rekenmeesters van het PBL als onafhankelijke experts schatten in dat de uitstootreductie onhaalbaar is. Verrassend genoeg klinkt Marjan Minnesma van Urgenda nog optimistisch.

Ik vraag me af of daar reden toe is. De Staat heeft immers consequent laten zien op de korte termijn (zie de passiviteit sinds de uitspraak in 2015) weinig serieus werk te gaan doen. Politiek te lastig. Het klinkt een beetje als het verhaal van een verstokte roker: ”In 2030 rook ik echt 20 sigaretten minder per dag! Maar nee, niet volgend jaar 5 minder.” De lange baan is een beproefde methode om problemen weg te toveren.

Daarom deel ik vandaag een Gouden Tip voor Urgenda en andere moedige belangengroepen: verleg de focus naar gemeenten. Zij hebben het mandaat om de energietransitie verder te stuwen en staan dicht bij (energie)projecten. Dus: klaag gemeenten aan die zeggen in 2030 klimaatneutraal zijn zonder onderbouwing. Bel wethouders plat. Houd informatiebijeenkomsten voor gemeentelijke ambtelijke ondersteuning. Ontwikkel eenvoudige tools. Meet of gemeenten waarmaken wat hun College zegt. Ergo: laat Rutte maar in het Torentje zitten met een uitdraai van het Urgendavonnis. En focus vanaf nu volledig op de Nederlandse gemeenten.

Grote broek, kleine benen

Bij gemeenten zit de sleutel van de energietransitie. Immers: we rijden niet met de auto ‘door het Rijk’. We rijden door een gemeente. Een woning bouwen we niet ‘in het Rijk’. Die staat in buurt A in wijk B van gemeente C. Opwekken van schone stroom? De windturbine staat in gemeente D. Focus op lokaal is de sleutel. Want daar ligt de uitvoering.

Dat hebben gemeentes inmiddels door. En ze zien het als marketingmiddel. Zo beloven talloze gemeenten duurzame ambities die zij absoluut niet hebben waargemaakt. Of hebben ze geen onderbouwde strategie om ambities ooit te kunnen waarmaken. Ook hier geldt weer dat de lange baan een beproefde methode is om problemen weg te toveren. Als een gemeentelijk College in 2014 belooft om in 2030 energieneutraal te zijn, wat maakt het dan uit als dit niet wordt gehaald? Het College is in die samenstelling immers dan al lang weg. Probleem voor de volgende. Die steeds minder tijd heeft om verduurzaming waar te maken.

Voorbeeld: uitstoot van de gemeente Rijswijk. Bron is de Klimaatmonitor.

Beste Urgenda en andere belangengroepen: omarm de gemeenten en bouw niet op de Staat. Die staat te ver weg van waar het gebeurt. En heeft echt niet zoveel lokale invloed als we soms denken. Gebruik de wortel (informatie, tools, lobby) en de stok (rechtszaken, metingen, analyses) om gemeenten te laten versnellen. Ook de lokale Raad in de gemeente kan overigens helpen om ambities te versnellen. Dit door met kennis van zaken goed te controleren.

Want mijn ervaring is: als gemeenten één ding nodig hebben om te versnellen, is dit vasthoudende hulp én controle.

Simon van de Beek is adviseur duurzaamheid en gespecialiseerd in de overheid.

Stroomranking grootzakelijk 2019

CE Delft, WISE, N&M en de Consumentenbond onderzochten de duurzaamheid van alle stroomleveranciers van Nederland (2019) Zijn energieleveranciers eigenlijk wel groen?

Onderstaande ranking geldt voor de zakelijke markt.

Zakelijke markt 2019

Onderstaande ranking geldt voor de consumentenmarkt.

Consumentenmarkt 2019

Interview Simon van de Beek: “Genieten als de cijfertjes precies kloppen”

”Als zzp’er wil jij jouw financiën graag zo goed mogelijk geregeld hebben. Spaar je wel (genoeg)? Plan je voldoende vooruit? Om te kijken hoe succesvolle ondernemers dit doen, interviewen wij maandelijks een van onze leden. Deze maand: Simon van de Beek van Courage. Wij vroegen hem hoe hij zijn zaken op het gebied van financiën als zzp’er heeft geregeld.”

Klik hier om het interview bij de bron te lezen.